Πρόσφατα στο internet forum του περιοδικού προκλήθηκε σάλος επειδή έγραψα ότι είμαι υπέρ των μοντέρνων πολεμικών τεχνών. Αν θυμάμαι καλά, έγραψα ότι αν κάποιος ήθελε να γίνει μαχητής, αρκούν τρία χρόνια κικ-μπόξινγκ με κάποιον σοβαρό δάσκαλο, συν τρία χρόνια Brazilian jujutsu (κατά προτίμηση Gracie jujutsu). «Μα;» «Πως;» «Είναι δυνατόν;» Κάπως έτσι ήταν η ανταπόκριση του κοινού στη δήλωση μου αυτή.  Το θέμα περιπλέχθηκε από τo γεγονός ότι προσωπικά έχω κάποιες δεκαετίες να ασχοληθώ με τις σύγχρονες τέχνες, και ότι είμαι δάσκαλος παραδοσιακών εσωτερικών πολεμικών τεχνών.  Η θέση μου όμως είναι σαφής. Από το να ασχολείται κανείς με μια παράδοση που έχει χάσει την ουσία της, χίλιες φορές να μαθητεύσει σε μια τέχνη που στηρίζεται σε τωρινές κινησιολογικές μελέτες και που ανταποκρίνεται στις συνθήκες μάχης που θα συναντήσει κανείς «στο δρόμο» σήμερα.

            Τι σημαίνει «μια παράδοση στερείται ουσίας;» Για μένα υπάρχουν υπέρτατα μυστικά στις πολεμικές τέχνες, τα οποία μεταβιβάζονται γενεαλογικά σ’ αυτούς τους μαθητές που ο δάσκαλος εμπιστεύεται, εκτιμά, και γουστάρει προσωπικά. Ίσως είναι αντιδημοκρατικό να το πει κανείς αυτό, αλλά να το, εκεί είναι. Δεν διαφέρει η πρακτική αυτή από τον θεσμό του άκρως απόρρητου που χρησιμοποιούνε τα διάφορα κράτη για να προστατέψουν τα στρατιωτικά μυστικά και τις πολιτικές αποφάσεις τους σήμερα. Τέλος πάντων, το να φοράει κανείς μια αναχρονιστική (ή και ανύπαρκτη ιστορικά) στολή ανατολικής κουλτούρας και να εκτελεί κινήσεις στηριζόμενες σε πολιτιστικά δρώμενα  περασμένων αιώνων, δεν τον καθιστά παραδοσιακό. Η λέξη παράδοση προέρχεται από το ρήμα παραδίδω, όπως μου έδωσαν δηλαδή οι προηγούμενες γενεές, παραδίδω εγώ στην νεοτέρα. Στερούμενα μεταφοράς γνώσης, δεν υπάρχει παράδοση. Αμφιβάλλω αν κάποιες κινήσεις που μπορεί να μιμηθεί  κανείς από βίντεο σήμερα μπορούν να χαρακτηριστούν σαν «παράδοση», γιατί απλούστατα δεν έχει υπάρξει γενεαλογία, επιλογή του μαθητού, και προσωπική μεταφορά γνώσης. Είναι σαν να λέει κανείς ότι όχι μόνο θα μάθει να πετάει, αλλά θα μάθει και να σχεδιάζει και να συναρμολογεί F–16 από βίντεο ή σε σεμινάρια. Fat chance.  

            Για μένα παίζει μεγάλο ρόλο λοιπόν η γενεαλογία. Ποιανού μαθητής είσαι και πόσο κοντά του είσαι; Θα έγραφε, λόγου χάρη, αυτός ο δάσκαλος γράμμα που να σε συστήνει σαν μαθητή του; Και για πόσα χρόνια ήσουν κοντά του; Αυτό σημαίνει παράδοση. Και πρέπει να δεχτεί κανείς ότι οι ανατολίτες πρωτίστως είναι ρατσιστές. Τι ποσοστό γνώσης μετέφεραν οι Κινέζοι στους Οκιναβέζους; Τι ποσοστό γνώσης μετέφεραν οι Οκιναβέζοι στους Ιάπωνες, που στο κάτω κάτω ήταν και κατακτητές τους (η επίδειξη του Φουνακόσι στο Τόκιο έγινε στα πλαίσια προγράμματος πολιτιστικής αφομοίωσης της Οκινάβας από τους στρατοκράτες της τότε Ιαπωνίας). Όλα αυτά ο σκεπτόμενος άνθρωπος πρέπει να τα αναλογιστεί. Σήμερα, λόγου χάρη, φημολογείται ότι τα υπέρτατα μυστικά της παράδοσης του καράτε, τα διαχειρίζεται αποκλειστικά ο δάσκαλος Ichikawa στο Τόκιο. Ίσως ναι, ίσως όχι, δεν τον έχω γνωρίσει, δεν είμαι σε θέση εξάλλου να τον κρίνω. Όμως, όπως έχω δηλώσει και στο forum, το να φοράει κανείς στολή, δεν τον κάνει παραδοσιακό, παράδοξο τον κάνει. Είναι σαν να ντύνεται κανείς με φουστανέλα χωρίς να ξέρει πως χορεύεται το τσάμικο ή χωρίς να έχει φάει κοκορέτσι. He’s missing the point.

            Κάποιοι (νεαρά τη ηλικία και εξάπαντος ανώνυμοι) θα ξεστομίσουν σ’ αυτό το σημείο «Εντάξει ρε Δερβένη, μας κουνιέσαι τώρα γιατί φημολογείται ότι εσύ έχεις βρει κάποιον δάσκαλο με εσωτερική γνώση και μας κάνεις τον σπουδαίο. Εμείς τι να κάνουμε;» (Είναι πέρα από φήμη, παιδάκια, τον έχουν γνωρίσει πια πολλοί Έλληνες.) Χρειάστηκε πολύς χρόνος, απαιτήθηκε πολύ ενέργεια και χρήμα, αλλά δεν τα παράτησα, και κέρδισα τελικά το βραβείο. Είδα για πρώτη φορά τη σειρά «Κουνγκ Φου» στη τηλεόραση πριν από 28 χρόνια – τότε αποφάσισα ότι ήθελα να έχω δάσκαλο σαν τους μάστερ που παρουσίαζαν οι ηθοποιοί της σειράς. Έφερα γύρω όλη την ανατολή για 21 χρόνια μετά από την απόφαση αυτή, και πρέπει να ξόδεψα πάνω από 60 εκατομμύρια στην αναζήτηση, λεφτά που δεν είχα, λεφτά που έβγαλα από τη δουλειά μου. Όταν οι φίλοι μου σκέπτονταν το χρηματιστήριο ή την οικογένεια ή την καινούργια τους Πόρσε, εγώ ήμουν προσηλωμένος εκεί, στο να βρω τον δάσκαλο μου. Καθ’ οδόν δέθηκα με άλλους δασκάλους πολεμικών τεχνών που θεωρούσα τότε ότι ήταν αυτό που ζητούσα, αλλά που στο τέλος αποδείχτηκε ότι δεν ήταν έτσι τα πράγματα. Δεν σταμάτησα όμως ποτέ να αναρωτιέμαι, να αμφιβάλλω, να αναζητώ, και το τελικό βραβείο είναι ότι βρήκα αυτό που έψαχνα.

            Αυτή είναι η τιμή της παράδοσης και της γενεαλογίας, κύριοι και κυρίες. Πόσοι από σας έχετε διάθεση να κάνετε τέτοιες θυσίες; Αν μπορείτε και θέλετε, αν επιμείνετε, σαν εγγυούμαι ότι το σύμπαν θα σας ανταμείψει, και θα βρείτε το δρόμο σας. Αλλά μη νομίζετε ότι μπορείτε να πάτε στη σχολή της γειτονιάς σας και να συναντήσετε παραδοσιακή τέχνη. Κάνετε μεγάλο λάθος, και αν έχετε αυτή την γνώμη, χίλιες φορές καλύτερα να πάτε να ασκηθείτε στο κικ-μπόξινγκ.

            Η φωτογραφία αυτού του μήνα είναι από το όρος «Δράκος-Τίγρης» της Κίνας, μέρος στο οποίο μέχρι πριν από 60 χρόνια ήκμαζε η γενεαλογία που ακολουθώ. Σε τέτοια μέρη πρέπει να ψάξουν αυτοί που θα αναζητήσουν την παράδοση.

 All photos, drawings, and written material are copyright to Kostas Dervenis, © 2001, 2004, unless otherwise specified. Unauthorized reproduction for commercial purposes is prohibited. You may download material for personal use but it may not be used in electronic or hardcopy publications without express written permission.